ماه پنجم بارداری

در ماه پنجم بارداری شما در نصف راه بارداری هستید. در این ماه برای اکثر خانم ها تقریبا همه علائم اولیه مانند تهوع و تکرر ادرار پایان یافته است و به دلیل هماهنگی بدن با وضعیت بارداری و افزایش خون رسانی شما انرژی بیشتری دارید و آرامشتان نیز نسبت به ماه های قبلی و بعدی بیشتر است. بنابراین این ماه بهترین ماه برای خرید برای اتاق نوزاد و لباس های بارداری برای ماه های آینده می باشد. در ادامه تغییراتی که در ماه پنجم بارداری اتفاق می افتد را برای شما مادران عزیز اومایی توضیح می دهیم. با ما همراه باشید.

در این مقاله می خوانیم:

علائم ماه پنجم بارداری
اندازه شکم در ماه پنجم بارداری
وزن گیری در ماه پنجم بارداری
نگرانی های رایج در ماه پنجم بارداری
درد واژن در ماه پنجم بارداری
 نزدیکی جنسی در ماه پنجم بارداری
جنین در ماه پنجم بارداری
میوه های مفید در ماه پنجم بارداری
نکاتی برای پدرها در ماه پنجم بارداری

علائم ماه پنجم بارداری

در ماه پنجم خانم ها علائم کمتری نسبت به قبل مشاهده می کنند. هر چند فرزند در حال رشد و شکم روز به روز بزرگ تر می شود. این نشانه ها عبارتند از:

1-  سوزش معده در ماه پنجم بارداری:

سوزش معده نشانه ای رایج در بارداری است. همان طور که فرزند شما بزرگ می شود فضای دستگاه گوارش کمتر شده و به معده شما فشار وارد می کند. این سوزش از  ماه دوم بارداری احساس می شود. همچنین هورمون های بارداری باعث می شوند هورمون های معده استراحت کنند بنابراین اسید معده وارد مری شده که موجب افزایش سوزش معده خواهد شد. شما در بارداری به طور کامل نمی توانید از این مسئله رها شوید اما می توانید آن را کنترل کرده و کاهش دهید. برای این کار باید به موادغذایی که مصرف می کنید دقت کنید.

غذاهای تند و سرخ شده باعث سوزش بیشتر معده می شوند. به طور مشابه سریع خوردن یا زیاد خوردن در یک وعده غذایی نیز مشکل زا است. مصرف آب در حین غذا خوردن هم موجب سوزش معده می شود. لباس های گشاد بپوشید تا به شما اجازه نفس کشیدن بدهد و حداقل دو ساعت پیش از خوابیدن غذا بخورید. همچنین تعداد وعده های غذایی خود را زیاد و مقدار مصرفی در هر وعده را کاهش دهید.

2-  نشانه های کشش در ماه پنجم بارداری:

همانطور که فرزند شما رشد می کند، بافت ها از پوست جدا شده و رگه هایی مانند ترک خوردگی بر روی پوست شکم نمایان می شوند. نشانه های کشش بر روی شکم مادر و سایر قسمت ها مثل سینه ها و ران از هفته بیستم بارداری  دیده می شود. در واقع 90% خانم ها رگه هایی بر روی بدن خود را تجربه می کنند. این رگه ها درد ندارند و در بعضی موارد پس از مدتی محو می شوند. بیشتر تولید کننده های کرم های ضد ترک معتقدند استفاده از کرم ها و لوسین ها موجب می شود پوست دچار کشیدگی نشود. با راههای بر طرف کردن ترک های شکم در بارداری آشنا باشید تا از نگرانی شما کاسته شود.

به طور کلی این مسئله به الاستیسیته پوست و ژن شما بستگی دارد. اگر مادر شما علامت های کشیدگی زیادی بر روی پوست دارد شما نیز همین گونه خواهید شد. مصرف آب به میزان زیاد و کنترل وزن در طول بارداری موجب می شود علائم کشیدگی کمتری بر روی پوست شما ظاهر شود. همچنین می توانید از ماساژ روغن زیتون برای کاهش ترک خوردگی پوست به صورت روزانه استفاده کنید.

 3- خستگی و بی خوابی در ماه پنجم بارداری :

جنین در حال رشد به رحم فشار وارد می کند و در هنگام خواب شما را اذیت می کند. تکرر ادرار نیز بخصوص در شب ها باعث می شود خواب شما به هم بریزد. همه این علائم انرژی شما را گرفته و باعث می شود خسته شوید. اگر همیشه احساس خستگی می کنید با پزشک خود صحبت کنید تا در صورت کم خونی زودتر مورد درمان قرار گرفته و از عوارض آن جلوگیری کنید. سعی کنید ساعت خواب مشخصی داشته باشید تا راحت تر استراحت کنید. در هفته هجدهم بارداری همراه با خستگی احتمالا احساس سرگیجه هم خواهید داشت.

4- افزایش اشتها در ماه پنجم بارداری :

بدن باید مواد مغذی کافی برای نوزاد فراهم آورد. این مسئله توضیحی برای گرسنگی همیشگی شما در ماه پنجم بارداری است. اگر در سه ماه اول بارداری  وزن شما به دلیل حالت تهوع و کم اشتهایی افزایش نیافته است، الان زمان افزایش وزن است. هنگامی که احساس گرسنگی می کنید آب بخورید زیرا در بعضی موارد در بارداری بدن احساس گرسنگی و تشنگی را درست تشخیص نمی دهد.

مواد سالم مثل آجیل، میوه و جوانه بخورید. این مواد سالم هستند و کالری مورد نیاز شما را تامین می کنند. گاهی می توانید بستنی یا برگر بخورید. اما زیاده روی نکنید. مصرف بیش از اندازه کربوهیدرات و غذاهای فراوری شده علاوه بر اضافه وزن بیش از اندازه باعث افزایش خطر دیابت بارداری می شود.

5-  نفخ و یبوست در ماه پنجم بارداری :

نفخ از علائمی است که از ابتدا تا انتهای بارداری می تواند همراه شما باشد. در ابتدای بارداری هورمون های پروژسترون و استروژن موجب می شوند عضلات اطراف معده شل شده و هضم غذا به آرامی انجام شود. بعد از گذشت زمان، رشد رحم به مقعد فشار آورده و باعث نفخ و یبوست می شود. مصرف موادغذایی غنی از فیبر و آب باعث کنترل نفخ می شود. همچنین باید غذا را آهسته بخورید تا در طول غذا خوردن هوا وارد بدن شما نشود.

از جویدن آدامس در این ماه خودداری کنید زیرا باعث افزایش تجمع هوا در معده می شود. مصرف موادغذایی غنی از کربوهیدرات های غیر قابل هضم نیز باعث نفخ می شود. برخی موادغذایی مثل پیاز، گل کلم، لوبیا، بروکلی و سیب باعث تولید گاز شده و شما را اذیت می کند. برای جلوگیری از بوی بد گاز خارج شده، از مصرف غذاهای غنی از سولفور مثل گوشت و تخم مرغ به میزان زیاد جلوگیری کنید. افراد مختلف باکتری های متفاوتی در روده دارند بنابراین واکنش آن ها به غذاهای مختلف متفاوت است. در این مقاله 14 روش درمان نفخ شکم در دوران بارداری توضیح داده شده است.

اندازه شکم در ماه پنجم بارداری

بعد از هفته ۲۰ رشد رحم هر هفته تقریبا یک سانتی متر بیشتر خواهد بود و شکم مادران در بارداری از ۵ ماهگی به بعد بزرگ می‌شود. بیش از آن بزرگ شدن شکم نامنظم بود، اما اکنون نظم بیشتری به خود می‌گیرد. ممکن است درد کشش رباطی و کشاله ران را در ناحیه لگن تجربه کنید. جای هیچ نگرانی نیست.

در هفته هفدهم بارداری شکم شما برآمده شده است. همچنین اطراف باسن و ران ها چاق شده است. این چاق شدن به ریه های شما فشار می آورد و گاهی احساس نفس تنگی می کنید. سینه های شما نیز بزرگ شده و در اطراف نوک سینه برآمدگی هایی مشاهده می شود که نشانه آماده شدن سینه ها برای شیردهی می باشد. بعضی جنین ها  در ماه چهارم بارداری  شروع به  تکان خوردن می کنند اما شاید جنین شما در 5 ماهگی حرکت کند.

بنابراین اگر کمی دیرتر حرکات را احساس کردید نگران نشوید. تورم در اطراف دست ها و پاها به خاطر جمع شدن مایعات در بدن نیز در این ماه شایع است. تغییرات هورمونی در بدن باعث گرفتگی عضلات و رگ ها می شوند. هر زمانی که امکان دارد پای خود را بالا بگیرید و سعی کنید کفش های راحت بپوشید. ضربان قلب شما در ماه پنجم بارداری تندتر از حالت نرمال می شود زیرا باید اکسیژن لازم برای نوزاد را نیز فراهم کند.

مقاله پیشنهادی اوما: رشد جنین در بارداری هفته به هفته

وزن گیری در ماه پنجم بارداری

اگر زنی قبل از بارداری وزن متعادلی داشته باشد، هنگام بارداری باید حدود ۱۲ تا ۱۶ کیلوگرم وزن اضافه کند. زنانی با وزنی کمتر از وزن طبیعی، باید در زمان بارداری ۱۳ تا ۱۸ کیلو و ۵۰۰ گرم وزن اضافه کنند و زنانی که پیش از بارداری اضافه وزن داشته‌اند، باید هنگام بارداری، فقط ۷ تا ۱۱ کیلو و ۵۰۰ گرم وزن اضافه کنند. در حالت عادی در سه ماهۀ اول بارداری فقط باید یک تا ۲ کیلوگرم وزن اضافه کنید و پس از آن باید به طور متوسط هفته‌ای نیم کیلوگرم اضافه کنید. 

نگرانی های رایج در ماه پنجم بارداری

در این ماه شما از بارداری خود لذت می برید. اما نگرانی هایی نیز وجود دارد. این نگرانی ها عبارتند از:

-    پشت درد در ماه پنجم بارداری

برای آماده سازی بدن برای زایمان، جفت و تخمدان هورمون آرامش دهنده ای تولید می کنند. این هورمون باعث شل شدن رباط در منطقه لگن و نرم شدن دهانه رحم می شود. در این زمان رحم بزرگ شده و به پشت فشار آورده و شکم را به جلو حرکت می دهد. تمام این تغییرات باعث کمر درد در بارداری  و پشت درد مخصوصا از هفته نوزدهم بارداری می شود. برای کاهش درد در هنگام نشستن از زیرپایی استفاده کنید.

در هنگام ایستادن نیز یک پا را بر روی چهارپایه قرار دهید تا فشار کمتری به پشت وارد شود. حمام آب گرم باعث کاهش درد می شود و اگر درد بیشا ز حد قابل تحمل افزایش یافت با پزشک خود مشورت کنید.

-    واریس پا در ماه پنجم بارداری

پشت درد یکی از علائم رایج در سه ماهه دوم بارداری است. واریس به برآمدگی های آبی رنگ در قسمت های پایین بدن به خصوص پا گفته می شود. همان گونه که می دانید بدن خون اضافی را برای تغذیه نوزاد پمپاژ می کند. بنابراین در این حالت رگ ها تحت فشار هستند زیرا باید خون بیشتری را به قلب برسانند. همچنین رحم بزرگ شده و فشار زیادی به رگ های اطراف لگن وارد می کند. همه این مسائل باعث واریس می شود.

این رگ ها بعد از زایمان به حالت اول خود بر می گردند اما با درد همراه است. اگر مادر شما واریس داشته است شما نیز مبتلا به آن خواهید شد. در این مقاله با 7 اقدام درمان واریس پا در بارداری آشنا شوید. سعی کنید وزن خود را کنترل کنید تا احتمال واریس کاهش یابد. پیاده روی نیز باعث می شود جریان خون نرمال شده و از واریس جلوگیری می شود. لباس های راحت بپوشید و پاها را به هم نچسبانید. کفش های تنگ و پاشنه دار نیز احتمال واریس را افزایش می دهند.

-    ورم زانوها و پاها در ماه پنجم بارداری

با افزایش وزن، پاها و زانوها نیز ورم می کنند. ورم در طول بارداری طبیعی است اما برخی خانم ها بیشتر در ماه های آخر ورم می می کنند در حالی که برخی از همان ماه های اول ورم می کنند. ورم زمانی اتفاق می افتد که بدن مایعات را برای افزایش جریان خون به نوزاد حفظ کند. رشد رحم نیز موجب فشار به لگن و افزایش ورم می شود. سعی کنید کفش های راحت بپوشید. ورم متوسط طبیعی است و نگران کننده نیست.

اما اگر دست ها و صورت به شکل عجیبی ورم کند باید با پزشک خود صحبت کنید. بعضی اوقات ورم بیش از حد مخصوصا وقتی با افزایش فشار خون و افزایش شدید وزن همراه باشد، نشانه پره اکلامپسی می باشد. برای جلوگیری از ورم پاهای خود را بالاتر قرار دهید و به پهلو بخوابید تا به کلیه فشار وارد نشود. همچنین از مصرف غذاهای شور و نمکی پرهیز کنید زیرا نمک باعث احتباس مایعات در بدن شده و ورم را افزایش می دهد.

درد واژن در ماه پنجم بارداری

در سه ماهه دوم و سوم بارداری، تضعیف کف لگن و افزایش وزن و فشار بر لگن، باعث ایجاد فشار و درد واژن می‌شود. کف لگن شبیه رشته‌ای از عضلات است. این ناحیه از اندام‌های داخل لگن، مانند رحم، واژن، مجرای ادرار و مثانه محافظت می‌کند. بارداری موجب تضعیف کف لگن می‌شود. زنانی که سابقه زایمان دارند، ممکن است لگن آن‌ها طی زایمان آسیب دیده باشد و موجب آسیب پذیری بیشتر لگن در بارداری بعدی شود.

افزایش وزن در سه ماهه دوم بارداری بیشتر است. همانطور که بارداری پیشرفت می‌کند، رحم فشار بیشتری به نیم تنه پایینی بدن وارد می‌آورد. با تضعیف کف لگن، این فشار باعث احساس پر بودن رحم، درد در واژن یا درد و فشار عمومی در مفصل ران و لگن شود.

درد واژن در اواخر بارداری، ممکن است نشانه زایمان زودرس باشد. اگر انقباضات شکمی با احساس فشار و درد واژن همراه شود، نشانه فرا رسیدن لحظه زایمان است.

نزدیکی جنسی در ماه پنجم بارداری

نزدیکی جنسی در طول بارداری هفته به هفته مجاز است مگر این که پزشک آن را ممنوع کند. در واقع تغییرات هورمونی در بدن باعث می شود میل جنسی شما در این دوران کم یا زیاد شود. در بارداری های تحت خطر مثل احتمال سقط یا پایین بودن جفت پزشک نزدیکی را ممنوع می کند. نزدیکی باعث انقباض می شود اما باعث زایمان نخواد شد. بعلاوه نوزاد به طور کامل در کیسه آمنیوتیک پوشیده شده است و در طول نزدیکی تحت تاثیر قرار نمی گیرد.

جنین در ماه پنجم بارداری

نوزاد  نسبت به ماه اول بارداری به سرعت در حال رشد است. تمام اندام های او تشکیل شده است اما هنوز کامل نشده اند. ریه های او طوری عمل می کنند که مایعات آمونیومی را خارج می کنند. بدن جنین مخصوصا در اطراف بازوها در حال جذب چربی است. موهای سر، ابروها و مژه ها شروع به رشد کرده اند. نوزاد نه تنها حرکت می کند بلکه خمیازه هم می کشد و بدنش را می کشد. اگر چیزی بخورید که کودک را ناراحت کند، اخم می کند. چشم های نوزاد به نور حساس هستند. اگر بر روی شکم نور بگیرید نوزاد چشم های خود را می پوشاند.

ورنیکس (Vernix) دهان او را کامل می کند. این ماده ای کرم مانند است که از کرک ها و چربی پوست مرده نوزاد تولید می شود. این ماده از چروک شدن پوست نوزاد در مایع آمونیومی جلوگیری می کند. اما به هر حال باز هم کمی پوست چروک می شود. استخوان های نوزاد در حال کامل شدن هستند. به همین دلیل باید کلسیم بیشتری مصرف کنید. نوزاد همچنین صداهای داخل و بیرون بدن را می شنود و می توانید برایش قصه بخوانید.

در این زمان وقتی نوزاد ناگهانی می شنود تکان می خورد. در انتهای این ماه نوزاد خیلی فعال می شود، لگد می زند، می پرد و عضلات خود را ورزش می دهد.( عکس جنین در هفته های مختلف بارداری) همچنین در ماه پنجم بارداری موی نرم بر روی سر و بدن جنین تشکیل می شود و یک پوشش چرب به عنوان محافظ روی پوست ایجاد می شود.

در هفته 19 - 20 بارداری چه اتفاقی می افتد؟

CRL جنین 16 سانتیمتر است و موهای ریز بدن جنین را پوشش می دهد.

میوه های مفید در ماه پنجم بارداری

در این ماه نباید رژیم بگیرید. مقدار کافی پروتئین، چربی و کربوهیدرات باید به بدن نوزاد برسد. همچنین فولیک اسید،آهن و  کلسیم  در طول بارداری ضروری هستند. تمام این مواد از مکمل ها به دست می آید اما برطرف کردن آن ها با مصرف موادغذایی طبیعی بهتر است. عدس، لوبیا و سبزیجات مثل اسفناج و بامیه سرشار از فولیک اسید هستند. آهن نیز می تواند توسط سبزیجات برگ دار و جگر گاو تامین شود، کلسیم هم همان طور که می دانید به وفور در لبنیات وجود دارد. مرکبات مثل پرتقال و لیمو غنی از ویتامین ث هستند و منابع فولات می باشند (تغذیه در ماه پنجم بارداری). همچنین ویتامین سی باعث افزایش جذب آهن در بدن می شود. 

در ماه پنجم بارداری در ذهن شما چه می گذرد؟

در این ماه پزشک به شما توصیه می کند فرایند رشد نوزاد را مشاهده کنید و به حرکات او در شکم توجه داشته باشید.

نکاتی برای پدرها در ماه پنجم بارداری

سعی کنید مراقب همسر خود باشید. در زمان بارداری همسر شما به شدت به شما نیاز دارد. در این جا راه هایی که به شما کمک می کند را به شما معرفی می کنیم:

-    در کارهای خانه به او کمک کنید:

همسر شما خسته تر از آن است که بعد از آشپزی خانه را هم تمیز کنید. کمترین کاری که می توانید انجام دهید کمک به او در امور منزل است. حتی اگر می توانید آشپزی کنید او را تنها نگذارید.

-     اطلاعات کسب کنید:

بهتر است درباره فرایند بارداری و اتفاق هایی که در بدن همسرتان می افتد اطلاعات داشته باشید. در ملاقات های همسرتان با پزشک حضور داشته باشید تا او احساس تنهایی نکند و نکاتی که برای سلامتی او و آماده کردن او برای زایمان لازم است را بپرسید.

-    ایراد نگیرید، موعظه نکنید:

بارداری های مختلف متفاوت است بنابراین سعی نکنید درباره بارداری دیگران همسرتان را موعظه کنید. اگر همسرتان احساس ناراحتی می کند و اذیت می شود حتما همین طور است به او کمک کنید. 

- کارهایی که باید انجام دهید:

اگر جنسیت فرزند را می دانید نوبت خرید است. (تعیین جنسیت جنین از ظاهر مادر) همچنین زمان مناسبی برای انتخاب اسم می باشد.

ماه پنجم بارداری در مطب پزشک 

علاوه بر اسکن فراصوتی، پزشک از شما می خواهد آزمایشاتی برای تعیین غیرطبیعی بودن کروموزوم ها انجام دهید. این آزمایش برای بارداری های تحت خطر انجام می شود و معمولا بعد از هفته 18 بارداری  قابل انجام است. چکاپ متداول شامل آزمایش خون، ادرار، اندازه گیری فشار خون و وزن، ضربان قلب  جنین، اندازه گیری نوع و سایز رحم و نشانه های ورم می باشد.

سخن آخر

دوران بارداری دوران حساسی است که برای هر خانم کاملا منحصر به فرد است. شرایطی که گفتیم ممکن است برای همه یکسان نباشد و برای بعضی افراد خفیف تر و برای برخی شدید تر باشد. به هر حال به دلیل تغییرات هورمونی و بدنی شما و رشد جنین عوارضی وجود دارد که می توانید آن ها را کنترل کنید و با رژیم غذایی مناسب و ورزش سبک عوارض را به حداقل برسانید. امیدواریم چند ماه آینده را نیز مانند ماه های گذشته به خوبی سپری کنید و فرشته کوچولویتان را زود تر در آغوش بگیرید.     

[collapse id=2740]

منبع: سلامت بانوان اوما

تغذیه در ماه سوم بارداری

در ماه سوم شما مادر اومایی عزیز هنوز از علائمی مانند بیماری صبحگاهی، تکرر ادرار، خستگی و ... رنج می برید. به همین دلیل ممکن است نتوانید به خوبی غذا بخورید و اشتهایتان کم باشد. اما باید بدانید تغذیه در ماه سوم بارداری بسیار مهم است زیرا جنین به سرعت در حال رشد است و اگر تغذیه مناسبی نداشته باشید همه انرژی بدن شما برای رشد جنین تخلیه می شود و شاید اصلا جنین هم نتواند به خوبی رشد کند. پس اگر اشتهایتان هم کم شده است باید سعی کنید از غذاهای مفید و مورد علاقه در وعده های بیشتر و مقادیر کمتر استفاده کنید. در این مقاله می خواهیم با شما درباره تغذیه ماه سوم بارداری صحبت کنیم. با ما همراه باشید.

تغییرات جنین در این ماه

نطفه کوچک و حساس موجود در رحم شما در این ماه به سرعت رشد می کند. تغییراتی که در این ماه اتفاق می افتد باعث تشکیل فرزندی کامل می شود. مو، دندان، ناخن و تمام حرکات تا انتهای ماه سوم بارداری دیده می شوند.

عملکرد قلب، کلیه، چشم ها و تارهای صوتی و دستگاه تناسلی جنین در این ماه در حال تشکیل است. متاسفانه بیشتر سقط جنین ها در این ماه اتفاق می افتد. به همین دلیل رژیم غذایی ماه سوم بارداری برای مادر و جنین بسیار مهم است.

در ماه سوم بارداری، حالت تهوع، کم خوابی و گرسنگی بیشتر می شود. خوشبختانه این ماه، آخرین ماه است که حالت تهوع را احساس می کنید. نوک سینه ها دیگر درد نمی کند و گرفتگی عضلات نیز کاهش یافته است. در این ماه وزن شما رو به افزایش است. البته در برخی خانم ها ممکن است حالت تهوع همچنان ادامه داشته باشد.

تغذیه در ماه سوم بارداری

علائم دیگری مانند حساسیت به بوها و غذاها در این ماه شما را آزار می دهد. در ادامه غذاهایی که باید بعنوان تغذیه ماه سوم بارداری در رژیم غذایی شما قرار بگیرد را به شما معرفی می کنیم:

غذاهای غنی از ویتامین ب 6

در این ماه حالت تهوع به بیشترین حد خود می رسد و باعث خستگی و افسردگی شما می شود. غذاهای غنی از ویتامین ب 6 به کاهش حالت تهوع و بهبود حال شما کمک می کنند. مرکبات، تخم مرغ، سبزیجات سبز رنگ و سیب زمینی غنی از ویتامین ب6 هستند.

میوه های تازه

بهتر است در طول بارداری میوه های تازه مصرف کنید. میوه ها سرشار از انواع ویتامین های مختلف و مورد نیاز بدن هستند بنابراین میوه های با رنگ های مختلف را انتخاب کنید. همچنین میوه ها حاوی آب فراوان، فیبر طبیعی و آنتی اکسیدان هستند. در نتیجه علاوه بر تامین مواد معدنی و ویتامین ها می توانند کمبود آب بدن را جبران کرده و از یبوست نیز جلوگیری می کنند. 

کربوهیدرات ها

افزودن غلات مانند نان، برنج و سیب زمینی به رژیم غذایی باعث افزایش انرژی در شما و جنین می شود. به یاد داشته باشید مصرف قندهای پیچیده مانند شکلات باعث افزایش وزن شما می شوند. بنابراین بهتر است کمتر از قندهای مصنوعی استفاده کنید و بیشتر از قندهای طبیعی مانند خرما و عسل استفاده کنید. 

گوشت

سعی کنید گوشت را به خوبی بپزید و به صورت بهداشتی آماده کنید. مرغ، ماهی و گوشت گوسفند بهترین منابع حاوی مواد معدنی و پروتئین هستند که انرژی بدن شما را برای ادامه بارداری تامین می کنند و باید در رژیم غذایی شما قرار بگیرند. 

آهن و فولات

کمبود این دو ماده باعث عقب ماندگی های روحی و فیزیکی جنین می شود. بنابراین مطمئن شوید این مواد به اندازه کافی در رژیم غذایی شما وجود دارند. موادغذایی غنی از آهن و فولات شامل جو، چغندر، لوبیا، گوشت و مرکبات، سیب زمینی، بروکلی، تخم مرغ و سبزیجات می باشند. استفاده از این مواد علاوه بر موارد گفته شده و به جلوگیری از اضافه وزن بیش از حد شما نیز کمک می کنند.

لبنیات

جنین به کلسیم و مواد معدنی موجود در محصولات لبنی برای استخوان سازی نیاز دارد. بنابراین سعی کنید شیر، پنیر و کره و کشک را به اندازه کافی مصرف کنید. اگر جنین نتواند کلسسیم کافی دریافت کند کلسیم مورد نیاز خود را از استخوان ها و دندان های شما می گیرد و باعث عوارضی مانند پوکی استخوان و پوسیدگی دندان بعد از زایمان می شود. 

در تغذیه ماه سوم بارداری از خوردن چه چیزهایی باید پرهیز کنید؟

همان طور که خوردن مواد غذایی گفته شده در ماه سوم بارداری بسیار مهم است اجتناب از خوردن موارد زیر نیز برای افزایش سلامت شما و جنین اهمیت دارد:

غذاهای بی ارزش

غذاهای بی ارزش مانند پیتزا، برگر، مرغ سوخاری در این دوران از بارداری نباید مصرف شوند. زیرا غیر بهداشتی هستند و ممکن است حامل میکروارگانیسم های بیماری زا باشند.

غذاهای دریایی

غذاهای دریایی به دلیل وجود متیل جیوه در آن ها، در طول بارداری مناسب نیستند زیرا بر عملکرد مغز جنین تاثیر می گذارند.

غذاهای کنسروی

کنسروها و کمپوت ها به دلیل قند زیاد و نمک زیاد مناسب نیستند. همچنین کنسروها حاوی مواد نگهدارنده می باشند. بنابراین به جای مصرف کنسروها، غذاهای طبیعی و سالم مصرف کنید.

محصولات لبنی غیر پاستوریزه

در این ماه سعی کنید خود و جنین را از عفونت هایی مانند لیستریا و مسمومیت غذایی ناشی از محصولات لبنی غیرپاستوریزه دور نگه دارید. پنیرهای نرم نیز باید با پنیرهای سفت جایگزین شوند و سعی کنید محصولات لبنی ساخته شده در منزل را استفاده نکنید. زیرا این محصولات از شیر خام گرفته شده اند و احتمال انتقال بیماری وجود دارد.

سخن آخر

همان طور که گفتیم جنین در ماه سوم بارداری در حال رشد سریع می باشد و اجزایی مانند مغز در حال تکامل هستند. بنابراین تغذیه در ماه سوم بارداری بسیار بسیار مهم است. به دلیل تاثیر مستقیمی که تغذیه شما بر جنین دارد سعی کنید پیش از افزودن یا حذف هر ماده غذایی از رژیم با پزشک مشورت کنید.  

در انتها امیدواریم که این مقاله برای شما مفید بوده باشد و اطلاعات مورد نیاز را کسب کرده باشید. برای بدست آوردن اطلاعات بیشتر درباره سایر مواد غذایی به شما پیشنهاد می دهیم که حتما مقاله " بسته کامل آموزشی تغذیه دوران بارداری" را نیز در مجله علمی اوما مطالعه کنید.

[collapse id=2739]

منبع: سلامت بانوان اوما

تغذیه در ماه اول بارداری

در این زمان بدن به سرعت در حال تغییر است و حالات روحی شما نیز به شدت تغییر می کند. از علائم اول بارداری می توان به تهوع، خستگی زیاد، تکرر ادرار و ... اشاره کرد. البته از آن جایی که از نظر پزشکی شروع بارداری از اولین روز آخرین پریودی شما محسوب می شود به احتمال زیاد شما ماه اول را تا زمان تاخیر در پریودیتان و آزمایش خون برای تایید بارداری متوجه نمی شوید. اما بهتر است از قبل زمانی که برای بارداری اقدام می کنید رژیم سالمی داشته باشید اگر قبل از پایان یک ماهگی بارداری خود متوجه آن شدید به تغذیه در ماه اول بارداری توجه کنید. در این مطلب می خواهیم درباره تغذیه در ماه اول بارداری صحبت کنیم.

ماه اول بارداری

در بیشتر سایت ها و کتاب ها ی مربوط به بارداری آمده است که ماه اول بارداری زمان بسیار مهمی است و این مسئله باعث نگرانی شما می شود زیرا بدون این که از بارداری آگاه باشید عادات غذایی قبلی خود را داشته اید. اما نگران نباشید. بیشتر بارداری ها که پس از دو تا هشت هفته مشخص می شوند نتیجه ای مثبت و عالی دارند. بنابراین نترسید. اما سوال اصلی این است که زمانی که متوجه شدید چه چیزی باید بخورید و چه چیزی نباید بخورید؟

بعنوان تغذیه در ماه اول بارداری چی بخوریم؟

ماه اول بارداری همراه با حالت تهوع، استفراغ، سر درد، درد نوک سینه ها، گرفتگی عضلات و خواب شدید همراه می باشد. البته در خانم های مختلف این علائم در زمان های متفاوتی در ماه اول بارداری ظاهر می شود. برای برخی خانم ها نیز این علائم اصلا ظاهر نمی شود. بنابراین شرایط بارداری برای هر فرد کاملا متفاوت است. 

اما در هر حالتی، حفظ رژیم غذایی مناسب و سالم برای سلامتی مادر و جنین ضروری است. در ادامه غذاهایی که در این ماه برای شما مناسب می باشند را معرفی می کنیم:

غذاهای غنی از فولات:

حتی اگر پزشک برای شما مکمل های فولیک اسید تجویز کرده باشد باز هم باید غذاهای غنی از فولات را مصرف کنید. زیرا فولات برای رشد کامل نطفه لازم است. غذاهای غنی از فولات شامل پرتقال، سیب زمینی، بروکلی، تخم مرغ، لوبیا، سبزیجات و ... است.

ویتامین ب 6:

این ویتامین در ماه اول بارداری بسیار مهم است زیرا به شدت از استفراغ و حالت تهوع جلوگیری می کند. همچنین برای رفع آن، می توانید به جای مصرف قرص از غذاهای غنی از ویتامین ب 6 مانند غلات، ماهی سالمون، کره بادام زمینی، موز و آجیل استفاده کنید. البته این موضوع به ویار شما بستگی دارد. بعضی از خانم ها هیچ کدام از این غذاها را نمی توانند مصرف کنند و مجبورند از مکمل استفاده کنند.

میوه ها: 

میوه ها حاوی انواع ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن مادر و جنین است که علاوه بر رفع این موارد آب فراوانی دارد و بدن را از کم آبی نجات می دهد و موجب شادابی مادر می شود. همچنین چربی کمی دارد و باعث اضافه وزن بیش از حد نمی شود. میوه های فیبر دار نیز به جلوگیری از یبوست در بارداری کمک می کنند. بنابراین بهتر است حداقل سه وعده میوه در روز بخورید.

محصولات لبنی:

اگر می توانید شیر را هضم کنید، منبعی غنی از پروتئین، ویتامین، کلسیم، آب، چربی های مفید، فولیک اسید و ویتامین در اختیارتان می باشد. محصولات لبنی مانند ماست و پنیر سفت نیز به خوبی یک لیوان شیر هستند. مصرف محصولات لبنی باید نهایتا یک لیتر در روز باشد. 

گوشت:

تقریبا تمام گوشت ها به غیر از گوشت خوک، برای ماه اول بارداری مناسب هستند . بهتر است غذاهای دریایی نیز مصرف نشود. گوشت خوشک حاوی باکتری و ویروس است. غذاهای دریایی نیز حاوی متیل جیوه است که برای رشد جنین ضرر دارد. اما به طور کلی گوشت حاوی پروتئین و ویتامین است و برای بارداری ضروری است. بخصوص در سه ماهه اول بارداری اگر بتوانید گوشت بخورید انرژی از دست رفته تان را خیلی زود به دست می آورید.

غذاهای غنی از آهن:

آهن ماده معدنی بسیار خوبی برای ثبات جریان خون برای مادر و جنین است. جنین نیاز به خونی غنی از آهن دارد تا بتواند اکسیژن و مواد مغذی را براحتی دریافت کند. سعی کنید در ماه اول بارداری غذاهای غنی از آهن بخورید زیرا پزشک تا ماه چهارم بارداری مکمل آهن تجویز نمی کند. غذاهای غنی از آهن شامل جو، لوبیا، میوه خشک شده، مرغ و گوشت گوسفند و چغندر می باشند.

غذاهای شیرین:

برخلاف تصور عموم، در ماه اول بارداری وزن افزایش نمی یابد و نیازی نیست برای دو نفر غذا بخورید. اما کربوهیدرات و قند برای تامین 200 تا 300 کالری انرژی در روز لازم است. سعی کنید قند طبیعی مصرف کنید. میوه های تازه، پنکیک، پودینگ و آب میوه تازه بخورید. تا می توانید از خوردن شکر و قند مصنوعی در بارداری جلوگیری کنید زیرا وزن شما را بیش از اندازه زیاد می کند و زایمان برایتان سخت می شود.

بعنوان تغذیه در ماه اول بارداری چه چیزهایی نباید بخورید؟

ماه اول بارداری به سرعت می گذرد و گاهی اصلا متوجه آن نمی شوید. بنابراین فراموش کردن غذاهایی که نباید بخورید طبیعی است. گاهی عذاب وجدان خوردن غذاهایی که به جنین آسیب می رساند شما را آزار می دهد. بنابراین سعی کنید برخی مواد غذایی را از رژیم خود حفظ کنید. اگر از این غذاها اطلاع ندارید پس با ما باشید تا آن ها را به شما معرفی کنیم:

غذاهایی که باعث انقباض و گرفتگی عضلات می شوند:

دیگران به شما هشدار می دهند از مواد غذایی مانند پاپایای خام، آناناس و شیرین بیان بپرهیزید. این غذاها باعث انقباض و گاهی سقط جنین می شوند. زعفران و غذاهای تند نیز جزء این موارد می باشد.

غذاهای دریایی:

همان طور که گفته شد غذاهای دریایی حاوی متیل جیوه هستند که به رشد مغز جنین آسیب می رسانند. بنابراین بهتر است از زمان اقدام برای بارداری از خوردن آن ها جلوگیری کنید. 

پنیر نرم:

سعی کنید از تمام پنیرهای نرم دوری کنید زیرا با شیر غیر پاستوریزه تهیه شده اند و باعث مسمومیت غذایی می شوند. همچنین این پنیرها دارای گاز هستند و احتمالا نفخ شما را در بارداری افزایش می دهند.

غذاهای فراوری شده:

سعی کنید در ماه اول بارداری و ماه های بعدی از موادغذایی فراوری شده دوری کنید. این مواد غذایی حاوی باکتری هستند که می توانند به شما یا جنین انتقال یافته و باعث ایجاد بیماری هایی مانند عفونت شوند.

الکل و کافئین:

مصرف نوشیدنی های دارای کافئین یبوست را افزایش می دهد بنابراین بهتر است مقدار آن را کاهش دهید. الکل نیز بر رشد جنین تاثیر منفی دارد و باید در کل بارداری آن را کنار بگذارید.

سخن آخر

اگر در ماه دوم متوجه بارداری خود شدید نگران نشوید مشکلی پیش نمی آید. اما در صورتی که به خواست خودتان اقدام به بارداری نموده اید بهتر است از قبل از اقدام برای بارداری رژیم مناسبی را در نظر بگیرید تا کمتر دچار عوارض بارداری شوید و جنین رشد بهتری داشته باشد.

در انتها امیدواریم که این مقاله برای شما مفید بوده باشد و اطلاعات مورد نیاز را کسب کرده باشید. برای بدست آوردن اطلاعات بیشتر درباره سایر مواد غذایی به شما پیشنهاد می دهیم که حتما مقاله " بسته کامل آموزشی تغذیه دوران بارداری" را نیز در مجله علمی اوما مطالعه کنید.

[collapse id=2738]

منبع: سلامت بانوان اوما

تغذیه در ماه هشتم بارداری

ماه هشتم یکی از ماه های سخت بارداری است. زیرا جنین روزانه در حال وزن گیری و بزرگ شدن است و شما نیز سنگین تر می شوید. کم کم راه رفتن و انجام امور روزانه برایتان سخت می شود و حتی انرژی زیادی از بدنتان صرف رشد جنین می شود. به همین دلیل در ماه هشتم بارداری بدن علائم خستگی را بیش از قبل از خود نشان می دهد. بنابراین تغذیه در ماه هشتم بسیار اهمیت دارد و می تواند در کاهش این علائم کمک کننده باشد. در این مقاله می خواهیم درباره تغذیه در ماه هشتم با شما مادران اومایی عزیز صحبت کنیم. با ما همراه باشید.

تغییرات در ماه هشتم بارداری

در ماه هشتم بارداری رحم به دلیل رشد بیشتر جنین بزرگ شده است و فشار زیادی به معده وارد می کند. سوزش معده و سوء هاضمه از مشکلات اصلی این ماه است. افزایش تعداد وعده های غذایی و کاهش مقدار غذا به کاهش این علائم کمک می کند. همچنین رژیم غذایی سالم به شما کمک می کند در این مرحله درد کمتری تحمل کنید و کمتر خسته شوید. این مسئله به زایمان فرزندی سالم و قوی نیز کمک می کند و پروسه زایمان برای شما راحت تر اتفاق می افتد.

چه غذاهایی باید در تغذیه ماه هشتم بارداری مصرف کنید؟

در سه ماهه سوم بارداری، بدن شروع به سنگین تر شدن می کند و وزن شما زیاد می شود. به همین دلیل باید غذاهای سالم بخورید و ورزش های سبک انجام دهید. در اینجا غذاهای مناسب برای ماه هشتم بارداری را به شما معرفی می کنیم:

غذاهای غنی از ویتامین و مواد معدنی

در ماه های آخر بارداری، خوردن غذاهای غنی از کلسیم و آهن بسیار مهم است. از دست دادن خون در طول زایمان امری طبیعی است به همین دلیل باید رژیم غذایی شما غنی از آهن باشد تا بدن قدرت لازم برای زایمان را داشته باشد. همچنین کلسیم به قوی بودن استخوان های جنین کمک می کند بنابراین باید در رژیم غذایی وجود داشته باشد. غذاهای غنی از کلسیم و آهن عبارتند از:

• سبزیجات برگ سبز
• آجیل
• میوه خشک
• ماهی 
• لبنیات
• موز
• زردآلو
• زرده تخم مرغ
• گوشت بدون چربی

غذاهای غنی از کربوهیدرات، پروتئین و چربی:

برای افزایش انرژی بدن نیاز به غذاهای حاوی کربوهیدرات، پروتئین و چربی دارد. در ادامه غذاهای حاوی این مواد مهم را به شما معرفی می کنیم:

غذاهای غنی از پروتئین:

• لوبیا
• گوشت بدون چربی
• سفیده تخم مرغ
• ماهی
• سینه مرغ
• شیر
• ماست
• شیر سویا

غذاهای غنی از کربوهیدرات:

• سیب زمینی
• غلات
• حبوبات
• سیب زمینی شیرین
• آجیل
• هندوانه
• توت

غذاهای حاوی چربی مفید:

• تخم مرغ
• آجیل
• ماهی
• کره بادام زمینی

غذاهای غنی از فیبر:

غذاهای غنی از فیبر در این مرحله از بارداری بسیار مهم هستند. این موادغذایی بسیار مغذی می باشند و شما را از یبوست بارداری در این ماه نجات می دهند. پس باید سعی کنید بیشتر از غذاهای فیبری استفاده کنید. غذاهای غنی از فیبر عبارتند از:

• لوبیا
• آواکادو
• پاستا با آرد گندم
• بروکلی
• سبزیجات برگ سبز
• کلم پیچ
• برنج
• نان با آرد گندم
• کرفس

چه غذاهایی را نباید در ماه هشتم بارداری خورد؟

همان طور که استفاده از موارد گفته شده در تغذیه ماه هشتم بسیار مهم است پرهیز از خوردن مواد غذایی زیر نیز برای سلامت مادر و جنین واجب می باشد: 

قهوه:

با نزدیک شدن به زمان زایمان، خانم های باردار بیشتر دچار یبوست می شوند. یکی از راه های کاهش یبوست اجتناب از مصرف روزانه نوشیدنی های کافئین دار می باشد.

شیر غیر پاستوریزه:

باید از مصرف شیرهای غیر پاستوریزه اجتناب کنید. شیر خام بز در طول بارداری بسیار خطرناک است. لبنیات خام قادر به انتقال نوعی باکتری و ایجاد بیماری در بدن مادر و جنین هستند که باید از مصرفشان اجتناب کرد.

کوسه، مارلین و اره ماهی:

این ماهی ها حاوی مقدار زیادی جیوه می باشند که برای سیستم عصبی جنین ضرر دارد. اگر می خواهید ماهی بخورید، سعی کنید ماهی های غیر چرب و عاری از جیوه مصرف کنید.

پنیر نرم:

سعی کنید پنیرهای نرم غیر پاستوریزه مصرف نکنید. این پنیرها نیز عامل انتقال باکتری های بیماری زا می باشند.

تخم مرغ خام یا نپخته:

باید در طول بارداری از خوردن تخم مرغ های خام یا نپخته مثل تخم مرغ عسلی پرهیز کنید. تخم مرغ خام دارای نوعی سم به نام سالمونلا می باشد که می تواند به بدن مادر و جنین انتقال یابد و باعث مسمومیت شود. 

غذاهای دریایی خام:

از مصرف غذاهای دریای خام مانند سوشی و صدف اجتناب کنید. این مواد غذایی نیز می توانند باعث مسمومیت غذایی شوند.

جگر:

بهتر است در طول بارداری از مصرف جگر بپرهیزید. با اینکه خیلی از افراد اعتقاد دارند جگر برای افزایش انرژی و آهن بدن مادر مفید است اما می تواند تاثیرات منفی بر جنین داشته باشد.

الکل و تنباکو:

مصرف الکل و تنباکو به رشد جنین آسیب می رساند و باعث ایجاد بیماری می شود. بنابراین تاکید می کنیم از مصرف آن ها در کل دوران بارداری پرهیز کنید.

سخن آخر

همان طور که گفتیم رژیم غذایی سالم یکی از عوامل مهم در ماه های آخر بارداری می باشد. شما برای خودتان و جنین غذا می خورید بنابراین باید مراقب تغذیه خود باشید تا رشد جنین به درستی انجام شود و بدن خودتان نیز در طول بارداری و بعد از زایمان سالم بماند. بی توجهی به تغذیه می تواند عوارض جبران ناپذیری برای خودتان و فرزندتان ایجاد کند. 

در انتها امیدوارم که این مقاله برای شما مفید بوده باشد و اطلاعات مورد نیاز را کسب کرده باشید. برای بدست آوردن اطلاعات بیشتر درباره سایر مواد غذایی به شما پیشنهاد می دهیم که حتما مقاله " بسته کامل آموزشی تغذیه دوران بارداری" را نیز در مجله علمی اوما مطالعه کنید.

[collapse id=2737]

منبع: سلامت بانوان اوما

زمان مناسب برای زایمان سزارین

امروزه فقط در صورت وجود شرایط بحرانی سزارین انجام می شود و بیشتر پزشکان مادران باردار را به انجام زایمان طبیعی تشویق می کنند. فرزندانی که از طریق سزارین پیش از هفته 39 بارداری متولد می شوند، نسبت به فرزندانی که از طریق زایمان طبیعی واژن به دنیا می آیند، 5 برابر بیشتر در خطر مشکلات تنفسی هستند و نیاز به کمک های مکانیکی و دستگاه برای تنفس دارند تا ریه هایشان تکامل یابد. شاید شما مادر عزیز اومایی درباره زمان سزارین نگران باشید. به همین دلیل در این مقاله کوتاه اما جامع می خواهیم این موضوع را مورد بررسی قرار دهیم. با ما همراه باشید.

خطرات انتخاب زایمان به روش سزارین

مادرهایی که سزارین در هفته 37 بارداری را انتخاب می کنند باید به این نکته توجه داشته باشند که فرزند آن ها چهار الی پنج برابر بیشتر در معرض خطر مشکلات تنفسی است. احتمال خطر سزارین برای نوزاد در این هفته 10% و در زایمان طبیعی 8/2 % می باشد. به همین دلیل توصیه می کنیم در هفته 37 سزارین انجام نشود.

نتایج مطالعات بر روی 34458 نوزاد از سال 1998 تا 2006 نشان می دهد حدود 2700 نوزاد از طریق سزارین به دنیا آمده اند؛ در حالی که نیازی به سزارین نبوده است و فقط به خاطر انتخاب مادر این اتفاق افتاده است. بعد از تنظیم فاکتورهایی که بر تنفس نوزاد تاثیر می گذارد، محققان دریافتند نوزادانی که در هفته 37 بارداری از طریق سزارین متولد می شوند حدود 5 الی 7/3 برابر بیشتر در خطرمشکلات تنفسی هستند، در حالی که نوزادانی که در هفته 38 بارداری به دنیا آمدند تنها 3 برابر بیشتر در خطر بودند. 

در صورت وجود مشکلات تنفسی در نوزاد پس از زایمان فرزند شما باید به مدت دو روز در دستگاه مراقبت های ویژه نوزادان تحت اکسیژن درمانی با استفاده از دستگاه فشار هوا و تهویه قرار بگیرد.  بیشتر نوزادان به طور کامل مشکل تنفسیشان با این روش بهبود می یابد اما تاثیرات طولانی مدت آن همچنان وجود خواهد داشت. 

سزارین چه تاثیری بر توانایی تنفسی نوزاد دارد؟

در کل بارداری هفته به هفته جنین پس از خروج از فضای مایع شکم، وارد هوای آزاد می شود که باید خودش تنفس کند. بنابراین زمان آن رسیده است که ریه های پر از مایع خالی شوند و به جای آن هوا قرار بگیرد.  دلایل زیادی وجود دارد که باعث می شود نوزادان متولد شده از طریق سزارین در معرض خطرات تنفسی بیشتری قرار بگیرند.

- اولین عامل این موضوع کوتاه تر بودن زمان بارداری است. در سه ماهه آخر بارداری هر هفته مهم است. فرزند شما در هفته 37، نسبت به هفته 39 بارداری خیلی بیشتر در معرض خطر تنفسی است زیرا هنوز ریه هایش کامل نشده است.

- همچنین در هنگام زایمان مادر هورمون های استرس قدرتمندی ترشح می کند. این هورمون ها بر جنین تاثیر می گذارد. این هورمون ها بر ریه نوزاد نیز تاثیر منفی دارند آن ها سرعت جذب آب را افزایش می دهند و موادی که به پاک کردن مایعات در ریه کمک می کنند را دفع خواهند کرد. در نتیجه تنفس طبیعی نوزاد بعد از زایمان به تاخیر می افتد.

- در هنگام زایمان طبیعی، هنگامی که درد شروع می شود و زمان مناسب زایمان فرا می رسد، جنین کاملا بالغ و کامل شده است. در صورتی که هنگام سزارین، به زمان آخرین قاعدگی مادر و نشانه های سونوگرافی توجه می شود و گاهی این نشانه ها دقیق و درست نیستند به همین دلیل ریه ها کامل نشده و فرزند به دنیا می آید. در نتیجه باید تا چند روز با دستگاه تنفس کند. 

چند نکته دیگر درباره زایمان سزارین

- حدود یک سوم زایمان ها در امریکا به روش سزارین انجام می شود. در دهه اخیر هفته سزارین از هفته 40 بارداری به هفته 39 بارداری رسیده است. 

- از طرفی سزارین در هفته 39 بارداری احتمال زایمان بچه مرده را کاهش می دهد اما می تواند خطرات دیگری را نیز برای مادر و فرزند بوجود بیاورد.

- مطالعات نشان میدهد هیچ گاه ثابت نشده است که سزارین برای مادر امن تر است. 

- پزشکان توصیه می کنند خانم هایی که مایل به سزارین هستند تا هفته 39 بارداری منتظر بمانند. 

سخن آخر

همان طور که نتایج نشان می دهد بهترین زمان برای سزارین هفته 39 بارداری است اما در صورت وجود شرایط بحرانی و نیاز به زایمان در هفته 38 بارداری باید خیلی ملاحظه کرد و ریسک آن بالا است. با این حال هنگامی که زایمان طبیعی در هفته 38 بارداری اتفاق می افتد شرایط خیلی متفاوت و امن تر است. بنابراین برای مادری که با زایمان طبیعی مشکلی ندارد، بهتر است پیش از تصمیم گیری مطالعات لازم را درباره هر دو روش انجام دهد. 

[collapse id=2746]

منبع: سلامت بانوان اوما